Fundacja Kerstenów

Fundacja Kerstenów

Krystyna Kersten
 

Fundacja Kerstenów została założona w 2011, roku aby uczcić i upamiętnić życie oraz dokonania Krystyny i Adama Kerstenów.

List siedmiu

Do Delegatów na VII Zjazd PZPR
na ręce I sekretarza KC tow. Edwarda Gierka

Kierowani głęboką troską o przyszłość socjalizmu, pragniemy zwrócić uwagę Delegatów na VII Zjazd PZPR na następujące sprawy. Bolesne doświadczenia wydarzeń grudniowych 1970 r. obnażyły rażące wady politycznych mechanizmów rządzenia krajem oraz ogrom zniszczeń w moralno-politycznej infrastrukturze społeczeństwa. Nowe kierownictwo wielokrotnie zapewniało, że ma pełną świadomość niedostatków dotychczasowego systemu funkcjonowania władzy. Zapowiadając wprowadzenie zasadniczych zmian.

Patrząc na minione pięciolecie, musimy jednak stwierdzić, że przyspieszając dynamikę rozwoju gospodarczego, zrealizowano jedynie obietnice odczuwalnej podwyżki płac oraz poprawy warunków pracy. Uznajemy to za wielki sukces, chociaż wzrostowi płac nie towarzyszy dostateczne pokrycie w zaopatrzeniu rynku, a wzrost zarobków jest mniejszy, niż to wynika z oficjalnych danych. Zaniechano natomiast szybko podjętych początkowo zasadniczych działań, mających na celu uzdrowienie klimatu życia społecznego i instytucji politycznych. W dodatku w ostatnim okresie ujawniły się wyraźne objawy regresu.

Najbardziej niepokojący staje się znów pogłębiający się rozdźwięk pomiędzy językiem propagandy a rzeczywistością dnia codziennego, rozdwojenie życia społecznego pomiędzy tym, co się myśli i mówi prywatnie, a tym, co się głosi publicznie, coraz dalej idące ograniczenie swobody życia umysłowego, malejący udział obywateli w życiu publicznym kraju. Coraz częściej mówi się znów „my” i „oni” jak o dwóch obcych sobie i nierozumiejących się światach. Wynika to przede wszystkim stąd, że z jednej strony zapewnia się ciągle, iż bieżąca praktyka jest realizacją maksymalistycznych haseł socjalistycznych. Z drugiej — utrzymuje się, coraz bardziej anachroniczne we współczesnych warunkach, ograniczenia zrodzone z konfliktów doby porewolucyjnej. Z tej odczuwalnej przecież powszechnie rozpiętości wynika nagminne tłumienie krytyki społecznej i ograniczanie jej ram do spraw drugorzędnych, brak rzetelnej informacji o rzeczywistych trudnościach kraju. Wszystko to tworzy niebezpieczną przepaść pomiędzy społeczeństwem i władzą. Z największą troską musimy stwierdzić, że rozdwojenie życia prywatnego i społecznego, prawdy oficjalnej i realnej przenika do szkół i umysłów młodzieży, sprzyjając kształtowaniu postaw cynizmu i zakłamania już od najmłodszych lat.

W tych warunkach uważamy za najbardziej doniosłe:

— istotne zmiany w systemie wyborczym (a zwłaszcza zrezygnowanie ze skompromitowanego w oczach społeczeństwa sztywnego podziału na miejsca „mandatowe” i „niemandatowe”) oraz w sposobie działania wszystkich organów przedstawicielskich,

— umożliwienie należycie informowanemu społeczeństwu wyboru podstawowych kierunków rozwoju gospodarczego i społecznego w drodze dyskusji nad kilkoma wariantami programów i planów wieloletnich,

— zagwarantowanie możliwości działania Radom Robotniczym oraz związkom zawodowym zgodnie z ich właściwymi funkcjami,

— przyjęcie nowej ustawy prasowej, odpowiadającej zasadom ustalonej w Helsinkach Deklaracji,

— zwiększenie ochrony praw obywatelskich przez pilne wprowadzenie sądowej kontroli decyzji administracyjnych, reform systemu penitencjarnego i ograniczenie nadmiernie represyjnej polityki karnej,

— uzdrowienie polityki kadrowej w aparacie państwowym i gospodarczym przez respektowanie kryteriów fachowości i uczciwości oraz zrezygnowanie ze sztucznych barier światopoglądowych,

— przywrócenie samorządności uniwersytetów i innych instytucji naukowych, co jest niezbędnym warunkiem rzeczywistego, a nie papierowego sterowania nauką oraz podniesienia efektywności ekspertów.

Jesteśmy przeświadczeni, że bez głębokich i zasadniczych przeobrażeń, niemożliwy będzie pomyślny rozwój naszego kraju. Powinniśmy także pamiętać o międzynarodowym znaczeniu naszego doświadczenia. W chwili gdy liczne społeczeństwa poszukują najlepszych sposobów zabezpieczenia się przed dyktaturami i stworzenia trwałych podstaw ustroju sprawiedliwości społecznej. Polska może i powinna mieć ambicję wniesienia istotnego wkładu do światowego postępu. Byłaby to najlepsza forma nawiązania do tradycji ZA WASZĄ I NASZĄ WOLNOŚĆ.

Warszawa, 6 grudnia 1975 r.

Maria Dziewicka, Bronisław Geremek, Krystyna Kerstenowa, Tadeusz Kowalik,
Edward Lipiński, Krzysztof Wolicki, Jan Strzelecki
 

Zródlo: "Aneks" 1976, nr 11, s. 14—15.