Fundacja Kerstenów



















 

Fundacja Kerstenów

Adam Kersten
 

Fundacja Kerstenów została założona w 2011 roku, aby uczcić i upamiętnić życie oraz dokonania Krystyny i Adama Kerstenów.

Historia jest jak nóż

Adam Kersten

Strona 1
 

Prof. Adam Kersten — wybitny historyk polski, znawca dziejów XVII stulecia — wiele miejsca w swych badaniach poświęca również problematyce polsko-szwedzkiej. Poniżej publikujemy refleksje autora Historii Szwecji na temat wzajemnego poznania — jednego z warunków zacieśnienia i pogłębienia kontaktów/

Minęło już ponad ćwierć wieku, odkąd zajmuję się badaniami nad historią panowania dynastii Wazów w Rzeczypospolitej Polskiej i bezustannie przez ten czas stawałem wobec pytań, których treść i waga wybiegały daleko poza wiek XVII. Badania moje stawiały mnie niejako w samym środku problemów wynikających z tysiącletniego współżycia między Polską a sąsiadującą z nią, ale oddzieloną morzem Szwecją. Poszukiwanie odpowiedzi na nasuwające się pytania między innymi skłoniło mnie do głębszego zainteresowania się procesami historycznymi północnego sąsiada.

Więzi: sojusze, wojny, kontakty handlowe, powiązania religijne, wzajemne wpływy kulturalne, sięgają średniowiecza, największe jednak zbliżenie historii obu narodów nastąpiło właśnie w końcu XVI i w pierwszej połowie XVII w. Zbliżenie historii, nie zbliżenie w historii, albowiem w okresie tym konflikty dominowały nad przymierzami. Dla Szwecji były to czasy wielkich przeobrażeń wewnętrznych i najwspanialszego w jej dziejach rozkwitu potęgi zewnętrznej — stormaktstiden. Były to też czasy formowania się w starciu między katolicyzmem a reformacją podwalin nowożytnej świadomości narodowej. Zrozumiałe, że znaczenie tej epoki w procesie kształtowania narodu szwedzkiego jest niemałe.

Z innych zupełnie przyczyn lata panowania Wazów w Rzeczypospolitej, zwłaszcza ostatniego z dynastii Jana Kazimierza, są bardzo silnie osadzone w polskiej tradycji narodowej. Przyczynił się do tego między innymi zwycięski pochód armii Karola Gustawa w 1655 r., zagrożenie, jakie zawisło nad Polską. Żywiołowy i organizowany opór przeciw obcym żołnierzom, przeradzający się w powstanie, które objęło wszystkie warstwy ludności, również chłopów, sprawił, że wojna 1655—1660 poprzez tradycję i literaturę przetrwała w pamięci narodowej jako symbol obrony kraju.

I tu dochodzimy do pierwszego generalnego pytania: jak to się stało, że konflikty zbrojne, tak istotną rolę odgrywające w procesie kształtowania świadomości narodowej, szwedzkiej i polskiej, nie wpłynęły na powstanie negatywnych stereotypów Szweda w Polsce a Polaka w Szwecji.

Odpowiedź może dać tylko historia: Polski, Szwecji i nie tyle może wzajemnych kontaktów obu krajów, ile przede wszystkim wspólnych elementów zawartych w ich losach. Nie historia z folderów turystycznych czy wstępów do pamiątkowych albumów, nie rejestr miejsc w Polsce, w których bywali w przeszłości Szwedzi, i miejsc w Szwecji, gdzie zapisali się swą obecnością Polacy. Powierzchowne zestawienia, a nawet szczegółowe opisy wydarzeń świadczących o blaskach i cieniach stosunków polsko-szwedzkich w przeszłości, nie na wiele się zdadzą, gdy będziemy próbowali zrozumieć charakter związków łączących oba narody w drugiej połowie naszego stulecia.

 

Page 1, 2

Źródło: Polska, 1976, nr 10, s. 21.